| تبليغات | X |
 |
 |
|
|
واژه نامه بختیاری نشانه های آوا نگاری (فهرست 3 الف ) اور : awr - ابر ،کاربرد اورتر – اور تیره اروایی کردن : awrayi- karden - زهره ترک کردن ، ترساندن ، ارواهی کردن اورتر : awr-e-tar - ابرباران زا اور تله تله : awr- e-tale-tale - ابر پراکنده اورتیره : awr-e- tire - ابری که فقط دربخشی از منطقه ای ببارد اور دراوردن : ur- der-avardan - ادا واطوار در آوردن ، بهانه آوردن اورشم : awreshom - گیاه آویشن او رشوو کردن : aw.rashov- karden - تیمارکردن اسب و مادیان ، قشو کردن اورلا : awr-e-la - هوای ابری اور مبار : awr – e - mabar - ابر بی باران اوریز : awr- rez - آبریز ، ناودان او ریزگه : awr-rez- gah - محل ریزش آب ، آبریزگاه اوریشم : awrishoma - ابریشم اوزار : awza - ابزار او زرد : aw – zard - چای کم رنگ اوزق : aw – zogh - باتلاق ، جایی که آب باران جمع شود اوزم : aw – zom - جوشانده جلبک که نافع سرماخوردگی است اوزه : awza - گوسفند دو رنگه مانند پیسه، کاربرد – بل اوزه : گوسفند دو رنگه با گوشهای بزرگ وخال سفید اوزی : uzi - هدایای عروسی که گاهی داماد قبل از عروسی با رفتن به خانه اقوام دریافت میکنند. اوزی آوردن : uzi- avarden - هدیه برای عروس وداماد آوردن اوزی بردن : uzi – borden - بردن هدیه برای عروس وداماد که بیشتر درجهت کمک به آنها باشد مانند : گوسفند و... او زیت : aw- zit - آب وعصاره وشیره گیاهان ، توضیح : باران اول هرسال در حکم شوینده هاست که آلودگیها و شاخ وبرگ و بته ها را به همراه خود می برد، عصاره این مواد در آب حل شده که خوردن آن برای گاو وگوسفند مضر خواهد بود. او زیدن : aw – ziden - آب زدن ، خیساندن او زیرکه : aw- zer – e- kah - آب زیر کاه اوزی گشتن : uzi – gashten - گردآوری اوزی با رفتن به خانه های اقوام وهم طایفه ، یاری گرفتن اوژدوو : awoxdov - زمین آبزا ونمناک که معمولا سرسبز هم هست اوسار : awsar - افسار او سفر : u – safar - آن دفعه او سی : owsi - افسون ، طلسم او شار : aw – shar - اوچین او شور : awusher - دستمال ، سربند، کاربرد سربه اوشور بستن : سررابادستمال بستن کنایه از سردرد داشتن ، بیمار بودن او صافی کردن : aw – safi – karden - صاف کردن آب ، کنایه خودنمایی کردن او طلا دادن : aw – tela- daden - آب طلا به شخص ترسیده خوراندن او فتا : ufta - مصدر وستن (افتادن) او فی : u – fey - به هنگام درد ورنج گویند، دلم خنک شد او قرا : aw – ghara - آب دوغ پخته که از آن قرارقوروت گیرند او کئو : aw – ka'u - دوغ پر آب او کش : aw- kash - آشپال او کشک : aw- kashk - کشک رادر آب می سایند تا مانند دوغ شود وسپس ترید میکنند. اوکشی کردن : aw- kashi – karden - آبکشی کردن او کور : aw – kur - آب کور کنایه از خسیس بودن او گداری کردن : aw – godari – karden - از رودخانه گذشتن اوگر : aw – ger - آبگیر، جایی که آب جمع شود اوگو : awgu - اگو اولاد : awlad - اولاد فرزند ، در تقسیم بندی ایلی رده پایین تر از تیره رو گویند که شامل فرزندان و نوادگان شخص میشود . اول زینا : aval- e – zina - اول از این ، اولا" او لنگ : awleng - چراگاه اولوو ویلوو : awlov – veylov - آواره ، دربدر اوله ان : avalw – on - اولا" اوله مرغوو : awle – morghov - آبله مرغان او لیلن کردن : aw – lilen- karden - با آب داغ مرغ را پر کندن ، پاک کردن کله پاچه ، با آب داغ سوختن او مخر : aw – makhar - آنکه آب نمیخورد، کنایه از خسیس بودن او من سر : aw – men- sar - او به سر او ندول : avandul - گیاهی کوهی شبیه تره که با دوغ پزندو خورند او وابیدن : aw-va- biden - آب شدن ، ذوب شدن، کنایه خجالت کشیدن او ور او : aw – ver –aw - آب به آب ، تغییر آب وهوار اوهیا : awhiyah - کنایه اژدها اوی : awi - آبی : گندم آبی او یکی : u – yaki - آن یکی ، دیگری اهت وعیال : aht – o – ayal - اهل وعیال اهرستن : ahresten - آسیاب شدن ، آردشدن ای : I - نشانه استمرار در فعلا معادل " می " در فارسی ا ای : ay - در هنگام نفرت وانزجار گویند ، ای : ay - اگر ، ایر ، ار ای چو : I – cho - اینجا – اچو ایرات : erat - ایراد، ایرات ایسا : isa _ شما ، برخی طوایف " ایشا " گویند ایسانیا : isaniya - شما واطرافیان شما ایشدو : ish – dov - هنگام دوشیدن شیر برای آرام کردن گاو وگوسفند گویند (صوت) ایلاق : eylagh - ییلاق وسردسیر ایل : el - ایل ، کاربرد آن به یک ریز : برهم زننده نظرم ایل ، شرانگیز ایلوار : elewar - ایلوار یعنی آرواره ایلوار آغه : elewar- aghe - دررفتگی فک (درگوسفندان) ایم : ayom - ایام ، ایم نیا: ایام پیش ، زمان قدیم ایما : ima - ما ایمانی : imani - خودمان ، دارودسته خودمانی ای وا : eywa - صوت درهنگام درد وافسوس گویند ای کارنوا ای واداشته بو: این کار نباید " ای وای" داشته باشد (دراین کار نباید جای افسوس باشد.) برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری تالیف : آقای ظهراب مددی جمعه یکم تیر 1386 نشانه های آوا نگاری (فهرست 2 الف )
اقه : aghe - یقه اقه درده : aghe derda - یقه دریده – عصبانی – گریبان دریدن الال کردن : elal kardan - استراحت کردن – بقصد استراحت – چشم برهم نهادن – شو الال نکرد: شب چشم برهم ننهاد الار : olar - آردجو که دردباغی پوست به کار برند – پوست دباغی هم گویند التزام وابیدن : eltezom wabedan - ملتزم شدن – متعهد شدن الختر : alokhtor - (با) بازیکنان درحالیکه یکی از پاهایشان را به پشت برده وبادست آن را گرفته اند، سعی می کنند ضمن حفظ تعادل خود، تعادل حریف رابرهم زنند. الص : als - اصل – اصل ونسب الغر :alyoghz - تنها – بدون همراه – مجرد(یالقوز) الم قلم کردن : alam_ghalam-karden - قلع وقمع کردن – تارومار کردن الو : alo - گوسفند بارنگ سفید وقهوه ای الو : alo - شعله آتش الوپر : olu – par - وابسته – از طایفه ای به درون طایفه دیگر کوچیدن واز آنان به حساب آمدن الوس : alus - سفید اله قرت : alaghort - بی سروپا – خودسر- امبارکردن : ambar-karden - انبارکردن – انباشتن امبلاس : ambelas – آمبولانس – امبلیس امداد : amdad - کمک – فریاد کمک خواهی – درمواقع ضروری مانند جنگ با فریادهای "امداد" از دیگران کمک میخواهند امرو : amru - امروز- زامرو واپشت : از امروز به بعد امرو صوه کردن : amru- sowha- karden - امروز وفردا کردن – معطل کردن – تاخیرکردن امشو : amsho – امشب املهی : amlahi - ابلهی – ای ای کارانه کنه زمایه املهی سه : اگر این کارهارا بکند از روی ابلهیش است. امند : amnd - امن امنیه : amniya - ژاندارم امووتی : amovati - امانتی انجه انجه : anje – anje - قطعه قطعه – ریزه ریزه : انج انج – زرتشتیهای کرمان انجین انجین گویند انده دلی کردن : ande – deli – karden - کسی را به غم فروبردن – عذاب دادن – درحسرت نهادن انکرومنکر : anker –mokker - نکیر ومنکر انک کردن : anak – karden - مضحکه شدن – تمسخر کردن – دست انداختن کسی انکه : aneke - یعنی – یعنی که – بیشتر کاربرد تمسخرآمیز دارد - انکه پیاوابیده : یعنی مردشده است انگست : angost - انگشت – کاربرد به تی کردن :حضورا" ثابت کردن انگشت به درکردن : انگشت بیرون آوردن – فرصت کوچکترین کاررا داشتن ز ور سرما نترستن انگست به در کنن : از شدت سرما نمی توانستند کوچکترین کارراانجام دهند انگست به دهوو : angost – be – dohov - انگشت به دهان – شگفت زده انگشت : angesht - زغال آتشین انگلار : angelar - آویزان انگله : angele - پوست دست وپای گوسفند در مشک که آنها رابا بند مسدود میکنند – کوتاه قد او : aw - آّب – او به چاله رهدن : آب در آتشدان ریختن کنایه از کارنادرست کردن او به چاله ریز : نادان و بی فکر – نالایق ، هنوز در بین بختیاریها باورهای ایرانیان باستان مانند احترام به آتش و اشیاء سفیدرنگ وجود دارد بطوری که هیچگاه آتش رابا آب خاموش نمی کنند وشبها ماست ، تخم مرغ و نمک را از خانه بیرون نمی کنند مگر آنها را کاملا" پوشانده باشند او به حلق کردن : آب درحلق کسی ریختن کنایه از یاری دیگران کردن او صدا خونه نی یشنه : آب رودخانه صدای خود را نمی شنود کنایه از این است که انسان برعیب خود آگاه نیست او آر : aw – ar - آورنده آب – هواو آرنید : او اهل آوردن آب نیست کنایه از بی عرضه است او آورده : aw – aworda - آب آورده – کنایه از چیزهایی را به رایگان به چنگ آوردن او بارو : aw – barov - آب باران او باز : aw – baz - شناگر او برف : aw – borf - آب برف او برده : aw – borda - آب برده – چیزهایی که سیل برده – از دست رفته – نابود شده اوبلزوو کردن : aw – belezo – karden - ریختن آب از اطراف ظرف با بهم زدن آن (خرابکار کردن) او پیازی : ow – piyazi - خوراکی که با پیاز وترشی دانه های انار درست کنند – اشکنه او ترشی : ow – torshi - خوراکی که با ترشی دانه های انار درست کنند او توله : ow – tule - خوراکی که با گیاه پنیرک تهیه کنند – توله او تهله : ow – tahla - چشمه تلخ او جار : awjar - ابزار : اوزار او جیجه : aw – jijia - سوپ جوجه او چیرن : aw – chirn - ناودان – گیاهی که دم کرده اش برای سرماخوردگی مفید است او خورشت : aw – khorest - آبشخور – جایی ازرود یا نهر که گله بتواند آب بخورد او دار : aw – dari - خورجین خاص حمل وسایل غذا او در : aw – dar - دهانه ورودی آب به کرت های باغ او دزه داشتن : aw – daze – dashten - داشتن منفذی که آب درخود فرو برد – عیب ونقص درکار بودن او دوه : aw – duh - آبدوغ برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری تالیف : آقای ظهراب مددی نشانه های آوا نگاری (فهرست الف ) ا : o - او ا : e - (مخفف )ای ، علامت استمرار در افعال : ارم (ای رم) : - می روم ابا : a-ba – )مخفف) وابا : با ، همراه اجباری : ejbari – سربازی احتاج : ehtaj – احتیاج – ایتاج احتمال دادن : ehtemal-d – تصورکردن- گمان کردن- گمان رفتن: احتمالم رسه : گمان می کنم اخبار آوردن : ekhafar- a – خبرآوردن – خبرمرگ کسی را آوردن اختلاط : ekhrelat – گفتگوی دوستانه – خوش وبش اخیر : akhir – آخر- پایان – همی اخیر: اخیرا" ادعاکار : adea-kar –ادعاکار : طلبکار ادوکردن :adav-k - ادب کردن:تنبیه کردن ار : ar- اگر- ایر – ای ارث گشتن : ers- gashten – تعلق گرفتن ارث – ارث بردن اردل بردل کردن : ardol –bordel-k – وراجی کردن – پرگویی کردن – پشت سرهم فرمان دادن اردن : arden -آسیاب کردن – سخن گفتن ، کاربرد آسیوس همه چی اهره:آسیابش همه چیزرا آسیاب میکند سخنانش نسنجیده است.وراجی می کند. اردی : ordi - اردو – سپاه ارزستن : arzesten - ارزیدن – ارزش داشتن ارسی : orosi – پوزار ارغن : areghan – گیاهی است ارغه کردن :areghe – تجمع کردن – گردهم آمدن ارک کردن : orok- kardan – بستن پای چهارپایان بوسیله بنددرازی به درخت یا میخ بگونه ای که براحتی دراطراف خودبچرخد- کنایه به دام انداختن ،پایبندکردن(yorok) ارمه : arme - پس – باری – افلا" ارنگه : erengah - هرنگه اروا : arwa – روح (بخت) – اروا داس : قسم به روح مادرش توضیح : این واژه با وجودی که جمع است درمفهوم مفرد به کار میرود.(arwa) ازگل : azgal – زغال سرخ شده(انگشت) ازماییده : ezmayida – آزمودن (ازماهیدن) ازمیدن : ezmiden – آزمایش کردن – امتحان کردن ازول داشتن : azul – dashten – بهانه داشتن – کینه داشتن اسباردن : esbarden – اسپاردن – سفارش کردن اسبل زیدن : esbol – z - مداوا کردن بیماری طحال با برزیرزبان تیغ زدن وکشیدن تیر نان پزی به کمر بیمار تا خون فاسد از بدن خارج شود. اسبیدی : sbedi - سفیدی اسپیدار : espidar – اسپیدار – سپیدار استخوو درد : estekhov – dard – استخوان درد استکام : estekam - استکان استونا : estuna – گیرنده – خریدار استه : este - تکه آهنی که برسنگ چخماق زنند – چخماق تفنگ سرپر استیدن : esteyden – ستدن – گرفتن – خریدن استیل : estel - استخر ، حوضچه هایی که در مسیر آبهای جاری برای ذخیره سازی آب ایجاد کنند اسلا : eslehe – اصلا ، درهنگام خشم بیشتر گویند اسم زیده : esm – zeyde - نامزد، نام پسری را بر دختری بقصد ازدواج نهادن – مشخص کرده اسو : o – so - آنگاه – سپس اسیرکردن : asir – kardan - گرفتارکردن – عذاب دادن اشتوا : eshrewa - اشتباه اشرفی : ashrofi - ارشفی اشکاردن : eshkarden - سپاسگزاری کردن – حق شناسی کردن : پیاکه هرچه سیس کنی نیشکاره – هرچه برای آن مرد بکنی حق شناسی نمی کند( به روی خود نمی آورد) اشکافتن : eshkaften – (fden) - شکافتن اشکستن : eshkasten - شکستن – شکسته شدن – مغلوب شدن – مطیع شدن- انجام شدن اشکفت : eshkaft - شکاف درون کوه – غار اشکم : eshkam - شکم (کم) اشکم چارن : eshkam – charn- شکم پرست اشکنادن : eshkenaden - شکستن – شکست دادن – حلاجی کردن پشم اشگلک : eshgelak - نوعی شکنجه قدیمی که وسیله ای را درمیان انگشتان می نهادند وفشار می دادند اشماره : eshmara - شماره – شمارش به تعداد ، کاربرد هووه هالوم گردو داره اما به اشماره – خانه داییم گردو دارد ولی به شمارش واندازه است اشناختن : eshnakhten - اشنهدن – شناختن اصلا : asla - اسلا افاقه : afagha - گشایش در امور – بهبودی – چاره افتو :aftow – aftaw – oftaw - آفتاب – خورشید-کاربرد آن پشت به افتو :پشت به آفتاب – جنوبی ، ری به افتو : روبروی آفتاب – شمالی افتو به زرد : aftaw – be- zard - هنگام غروب – افتو نشین افتو زنوو : afraw – zanov - آفتاب زنان – هنگام طلوع خورشید – جایگاه طلوع خورشید افتو گهرستن : aftaw – gehresten - گرفتن خورشید – خورشید گرفتگی افتوی وابیدن : aftawi – kardan - آفتابی شدن کنایه از آشکار شدن
برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری تالیف : آقای ظهراب مددی ü آدم زرنگ یه جا نیخوسه که اوزیرپاس بره Adome zereng ya ja nikhaoseh kea o zire pas bereh آدم عاقل جائی نمیخوابد که آب زیر پایش برود عاقل آن باشد که بسپارد ره اندیشه را نفکند اززیرپای خویش شاخ وریشه را ü آدم دوروگو زی مچس واز ایبو Adom doro go zi moches vaz eibu آدم دروغگو زود دستش رو میشود ü آدم خش مامله وامردم شریکه Adome khash mameleh va mardom serkeh آدم خوش معامله شریک مال مردم است ü آدومنه اس ایکنه Adomneh as eikoneh آدم را عذاب میدهد ü آسیو به گیه Asiyao be gyeh آسیاب به نوبت است ü آسمو قرمنشت Asemu ghoromnesht آسمان قرمبه (رعد) ü آساره به زمینه Asare be zemineh ستاره اش روی زمین است ü آرمونم ایوراهه Armunom eivera he آرزویم به ثمر میرسد ü آش ولاشس کرد Asho lasheskerd اوراتیکه پاره کرد ü آقز گوسیل Agoxe gusiyal شیر گوسفند تازه زائیده که غلیظ است ü آرتم به همبونه چه منتم به کسونه Artom be ham buneh cemenatom be kasuneh تا آردم در انبان است بکسی نیاز ندارم که زیر منتش باشم ü آمه وبامه هم یو دوامه Ameho bameh hamyo davameh تنها آرزویم همین است ü آسمون گپه Asemun kepeh آسمان مالامال از ابر است برگزیده ازکتاب گویش بختیاری تالیف : آقای عبدالعلی خسروی یکشنبه شانزدهم اردیبهشت 1386واژه ها در زبان بختیارینشانه های آوا نگاری (فهرست آ )
ا - a ا - a ا - a آ - a ای - I او - u ب - b پ - p ت - t ج - j چ - ch ح.ه - h خ - kh د - d ذ.ز.ظ.ض - z ر - r ژ - zh س.ص.ث - s ش - sh ک - k گ - g ل - l م - m ن - n و - w ی - y ای.ی.ای.یای مجهول - e و(واومجهول) - o و - ow و - aw ی - ey ی - ay ی (وی) - oy وو - ov توجه : درزبان بختیاری، ویا وو (ov ) درپایان کلمات،معادل "ان" فارسی است که به صورت خیشو می تلفظ می شود وگاهی بجای آن om هم به کار میرود. آ : a - مخفف وا آ : a - اقا .برای احترام وقبل از نام افراد به کار میبرند ، مثل آ غلام ، آ طهماسب آبریز : aberez - (آبریز) (خو) گوشت رادرپیاز داغ سرخ می کنند وبه آن فقط ادویه وترشی انار می افزایند. آتشک : ateshak – آدم زبر وزرنگ آخردستی : akhardast - آخردست آخ وردادن : akh-var-d - آه کشیدن ، حسرت خوردن آدم دولت : a-dawlat - کارمند دولت آردبه کیسن : a-be-kisen - آرد به کیسه – آنکه رازنگهدارنیست آردک : ardak - مرحله ای از رشدگندم وجو که دانه ها بصورت گرده هستند.کاربرد آن من آردک بیدن یعنی نارس بودن غله آرد چنگال : a-cengal - آشی که با آرددرست کنند. آردبه کیسن : a-be-kisen - آرددر کیسه ،وکنایه از آنکه راز نگهدارنیست آردبیز : a-bez - آربیز آردرو : ard-ru - ابزار برداشت آرد آردشو : ard-e-shu - نوعی حلوااست که با آرد تفت داده وقندوروغن تهیه کنند. آردک : ardak – مرحله ای از رشد گندم وجو که دانه ها بصورت گرده هستند،کاربردمن آردک بیدن کنایه از نارس بودن غله است. آردلوو : aroelov - قسمتی از آسیاب که آرد آسیاب شده رو جمع میکنند. آردوله : ardula - (خو) آرد نیمه خمیرراریزریز کرده وبا سبزی می خورند. آردوله شیر : ardula- shir - درشیر جوشانده ، آرد می ریزندومی خورند. آرفته : arofta – مجرب-کاردان آرک برک : arak-barak – آورنده وبرنده. توضیح : درزبان پهلوی یکی از پسوندهای صفت فاعلی است. کاربردآن کاسه داریم آرک برک توپرس کن،موپرترک: کاسه ای بین من وتو میرود ومی آید(چیزهایی به هم قرض میدهیم)توآن را پرکن ،من درعوض پرترمی کنم آرم گرهدن : arom-g - آرام گرفتن – آرامش یافتن آرنگ : areng -آرنج – ناله .آواز – شبح،سیاهی چیزی که از دور دیده شود: آرنگس دیاره:سیاهش دیده می شود آرهی وابیدن : arohi-w - درآره – قرارگرفتن – آشکار شدن آزاد : azad - سالم وبی درد – محکم (زدن سیلی و ضربه ) – راحت وآزاد آزو : azaw - عزب – مجرد آساره : asara - آستاره آستاره : astara – ستاره (آساره – آسداره ) آسموو : asmov(asemov) - آسمان (استمون) آسوو : asov – آسان آسی : asi – گندم خردشده با آسیاب دستی که نرمتر از گمنه است وبا آن خوراک جودوه درست کنند.(آشی) آسیده : asida – آسوده ف بدون دغدغه خاطر آسیو :ssiyaw - آسیاب آسیو اوی : asiyaw-awi - آسیاب آبی آش گاگلوو : ash-e-gagleov – آش گاوچران – کارنابسامان – آشفتگی وضع آغله : agele – مشک وچک ویژه دوغ آگو : agu – آردی که درهنگام پخت نان برچانه های خمیر ریزند(اوگو) آقا : aga – عمو آگوله : agula – میوه آویزان از درخت – درخت پرمیوه(آگول) آلان : alan – بهانه آل : al – موجودخیالی که به زائو ونوزادش صدمه رساند(یال) آلت : alat – پارچه ولباس کهنه ومندرس آلتی : alati – زیرانداز بافته شده از لباسهای کهنه و مندرس آلشت :alesht - تعویض آلشت وابیدن : alesht-w - تعویض شدن – مبادله شدن آلش دگاش : alesh- dagas – تعویض – یک سال در میان کاشتن زمین زراعتی آلغه : aloge – مشک کوچک آلنده : alenda - آلوده – گرفتار آلنده وابیدن : alenda-wabedan – آلوده شدن – گرفتار دردسر شدن آلیده : alida – آلوده آلیق : alig - لباس کهنه ومندرس آماده خور : amada-khor – آنکه بدون زحمت ورنج از دسترنج دیگران بهره مند می شود(آماده خور- سربار) آمخته : amokhta - عادت کرده – معتاد – دمزده آوار : awar –حرکت وپیچش خاص دست با داس برای درو محصول آورو : averu – آبرو آوروداری کردن : areru-dari-kardan - آبروداری کردن – مراقب آبروی خودبودن آهای : ahay – هان آویدن : aviden – وابیدن آهای گل : ahay-gol - ترانه های شاد عروسی آهن روا : ahen –rowa - آهن ربا آه ودی : ah-o-di - آه وناله آهینه : ahina - آیینه آینک : aynak - عینک برگزیده ازکتاب واژه نامه زبان بختیاری تالیف : آقای ظهراب مددی
قوانین گویش بختیاری (8)فعل دعایی فعل دعایی : صفعت فاعلی+شناسه ها اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم شخص مفرد (م m ) (ی y ) ------------ اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم شخص جمع (یم ym ) (ین yn ) (ن n ) بام bam بشوم بایم baym بشویم بای bay بشوی باین bayn بشوید با ba بشود بان ban بشوند خرام khoram بخورم خرایم khoraym بخوریم خرای khoray بخوری خراین khorayn بخورید خرا khora بخورد خران khoran بخورند "ی ay " یاء مجهول درزبان بختیاری یاء مجهول که از ویزگیهای متون وادب کهن فارسی بوده ودیرزمانیست که از عرصه زبان فارسیرخت بربسته،هنوز درزبان بختیاری زنده وپویا ورایج است.شامل موارد ذیل است. الف : یاء شرط - ادات شرط +ب be +بن ماضی +ay ایربویدی ayarbeveyday - = اگر میخوردم اربخردمی - ar bexardomay = اگر میخوردم یاء شرط به فعل مفهوم ماضی استمراری می دهد. یاء تمنی - ادات تمنی + ب ba + بن ماضی +ay کاشکی بویدی - kasgay be veyday = کاش بیاید خدای بمردی - xoday bemorday = الهی بمیرد یا تمنی به فعل مفهوم مضارع التزامی می دهد تنها یک فعلا از این قاعده مستثنی است : کاشگی بیدمی - kaskay be domy = کاش می بودم فعل (بیدن biden ) نه پیش افزود(be ) می پذیردونه مفهوم مضارع التزامی می دهد که بلکه مفهوم فعل ماضی استمراری می دهد. یاء استمرای - be + بن ماضی +ay بگودی begoday - = (باید) می گفت بخردی ای bexardiay - = (باید) می خوردی علامت مفعولی نشانه مفعول : پی افزود "ن" " ne " است. پیش از واژه های مختوم به صامت ، پی افزود(ن- ne) هرگز نمی آید.وچون برای گویش کمی ثقیل است دراینگونه موارد اسم به صامت "کسره" میگیردو اینکه نقش علامت مفعولی را پی افزود"e" برعهده میگیرد. "s " هوش - هوش فرو havs havseforo حیاط - حیاط را فروخت پس وقتی به کسره تبدیل میشود به صورت ذیل نوشته میشود هوش ن فرو havseneforo = حیاط را فروخت ت ن ورکو tasenevorko = آتش رو روشن کن برگزیده ازکتاب گویش بختیاری تالیف : آقای عبدالعلی خسروی
مضارع اخباری
انم enom میگذرام انیم enim میگذاریم انی eni میگذاری انین enin میگذارید انه ene میگذارد انن enen میگذارند نشانه مضارع اخباری پیش افزود"e" است درگونه ساده مضارع اخباری،فعل بدون پیش افزود"e" صرف میشود. دم dom دهم دیم dim دهیم دی di دهی دین din دهید ده di دهد دن den دهند مضارع مستمر ان هندم onhandom دارم میخندم ان هندیم onhandim داریم میخندیم ان هندی onhandi داری میخندی ان هندین onhandin دارید میخندید ان هنده onhande دارد میخندد ان هندن onhanden دارند میخندند پیش افزود "on " نشانه مضارع مستمر است. " on " تخفیف یافته "honey "، "oney "و "ono " می باشد که هرسه گونه مزبوردرلهجه های مختلف زبان بختیاری متداول است. مضارع التزامی ساخت آن بدینگونه است : پیشوند(ب be )+ بن مضارع+ شناسه های اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم شخص مفرد م (om ) ی (i ) ای (e ) اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم شخص جمع ایم (im ) این (in) ن( en ) بروم berevom بروم برویم berevim برویم بروی berevi بروی بروین bervin بروید بروه bereve برود برون bereven بروند آن افعالیکه پیشوند(ب be )را می پذیرند گهگاه بدون پیشوندهم صرف می شود: روم revom بروم رویم revim برویم روی revi بروی روین revin بروید روه reve برود رون reven بروند افعال (بیدن)بودن (وابیدن) شدن ونیزافعال پیشوندی از پذیرفتن پیش افزود(بbe )سرباز می زنند. ورستم vorestom برخیزم ورستیم vorestim برخیزیم ورستی voresti برخیزی ورستین vorestin برخیزید ورسته voreste برخیزد ورستن voresten برخیزند |
||
|
+
نوشته شده در جمعه 12 مرداد1386ساعت 20:27 توسط قریشوندی
|
|
||
|
|
درباره |
|
|
||
|
|
|
|
|
صفحه نخست پست الکترونیک آرشیو وبلاگ عناوین مطالب وبلاگ |
||
|
|
نوشته های پیشین |
|
|
بهمن 1386 مرداد 1386 تیر 1386 |
||
|
|
|
|
|
POWERED BY
BLOGFA.COM |
||